Een vrijwillig aanvullend pensioenfonds dat door honderden politici wordt gebruikt, zal uiterlijk in 2025 failliet gaan. Het Europees Parlement moet nu beslissen wat er vervolgens gebeurt.
“We houden van Europa, we haten alleen de Europese Unie,” zei Nigel Farage, leider van de Ukip-partij en architect van de Brexit, in zijn laatste toespraak tot het Europees Parlement in 2020. Kort daarna verliet hij de instelling die hem decennialang in dienst had. Zijn politieke strijd om het VK van de EU te scheiden, strekt zich echter niet uit tot zijn persoonlijke EU-voordelen.
Als voormalig lid van het Europees Parlement (MEP) sloot hij zich op een gegeven moment aan bij een aanvullend pensioenfonds, voornamelijk gefinancierd door EU-belastingbetalers. Als hij vanaf het begin bij het fonds was aangesloten, zal hij over zes jaar, na zijn 65ste verjaardag, niet alleen een regulier pensioen van ongeveer € 6900 per maand van het parlement krijgen, maar ook nog eens € 6800 in het aanvullende pensioen – waardoor hij € 13.700 per maand krijgt, voor de rest van zijn leven.
Dit weelderige pensioenfonds zal uiterlijk in 2025 zonder geld zitten. Het dreigende faillissement komt op het slechtst mogelijke moment voor het Europees Parlement. Sinds afgelopen december is het betrokken bij een grote corruptieschandaal, waarin Marokko en Qatar ervan worden verdacht MEP’s te hebben omgekocht om EU-beslissingen te beïnvloeden. De reputatie van het parlement is ernstig beschadigd, slechts één jaar voor de verkiezingen in heel Europa.
De Franse anti-EU-bondgenoot van Farage, extreem-rechtse politicus Marine Le Pen, zit ook in het fonds. Dat geldt ook voor verschillende mensen die vandaag EU-topfuncties bekleden, zoals de buitenlandse chef van de EU Josep Borrell, landbouwcommissaris Janusz Wojciechowski en cohesiecommissaris Elisa Ferreira. Alle vijf werden door Investigate Europe benaderd, maar weigerden commentaar te geven.
Officiële cijfers die door het fonds aan het Luxemburgse register zijn verstrekt, getuigen van 660 leden (volledige lijst weergeven). Maar in een nota van de algemeen secretaris van het Europees Parlement van april staat het aantal op 914. En bronnen met inzicht schatten het meest actuele cijfer op 908. Het Europees Parlement weigerde de 908 namen te verstrekken, onder verwijzing naar redenen voor persoonlijke gegevens.
Volgens bronnen zijn 21 huidige MEP’s onder de 908 begunstigden. IE heeft alle 21 benaderd voor commentaar, maar slechts één heeft gereageerd.
![](https://weerwind.com/wp-content/uploads/2023/05/shutterstock_1629578155-edit-700x489-1.jpg)
“Vertaal de volgende tekst naar het Nederlands: ‘Een vorm van diefstal’ Het vrijwillige pensioenfonds werd in 1991 opgericht als een particulier bedrijf onder Luxemburgs recht, met de bedoeling om de pensioenen voor alle EP-leden gelijk te trekken, waarvan sommigen destijds weinig gewone pensioenrechten hadden onder hun nationale regels. Toen er in 2009 een gemeenschappelijk pensioen voor alle EP-leden werd ingevoerd, werd het vrijwillige fonds gesloten voor nieuwe leden.
Ondanks dat de bedoelingen misschien goed waren, was het particuliere pensioenfonds vanaf het begin financieel onhoudbaar. “Met bijna criminele kracht werd er een systeem gecreëerd dat vanaf het begin gedoemd was te mislukken”, zegt Daniel Freund, een Duitse Groene EP-lid in de begrotingscontrolecommissie.
Ingeborg Gräßle, een Duitse conservatief en voormalig voorzitter van dezelfde commissie, is dezelfde mening toegedaan: “Deze pensioenbetalingen uit het extra fonds zijn een vorm van diefstal die werkelijk schandalig is.”
Bailout of niet? Op maandag 17 april had het Bureau, het interne orgaan van het Parlement dat bestaat uit 20 hooggeplaatste EP-leden, een eerste bespreking over hoe het tekort van “€308 – 313 miljoen” te dekken. Volgens een notitie van de vergadering zijn er drie opties.
De eerste optie zou betekenen dat het Europees Parlement alle pensioenverplichtingen van het fonds overneemt, een volledige bailout met publiek geld. De tweede zou betekenen dat de gepensioneerden de zwaarste klap zouden krijgen, door de bestaande activa te verdelen onder de leden voor een eenmalige, definitieve betaling. De derde optie, waar het Bureau besloot verder naar te kijken, zou een verlaging van de pensioenuitkeringen betekenen, hoogstwaarschijnlijk in combinatie met een kleinere bailout.
Faillissement dreigt nu het tekort van vrijwillig pensioenfonds meer dan €300 miljoen bedraagt.
Vertaal de volgende tekst naar het Nederlands: “Als de bail-out betaald moet worden met behulp van de EU-begroting, dan komt de last op de belastingbetalers in heel Europa terecht. Bij een maximale bail-out van €313 miljoen zou dit Duitse belastingbetalers ongeveer €74 miljoen kosten en Franse belastingbetalers €58 miljoen, waarbij het aandeel van de nationale bijdragen wordt toegepast op de EU-begroting van 2023.
Een mogelijke bail-out zou het publieke geld dat al in het privéfonds is gestort, verhogen. Voor elke euro die individuele EP-leden hebben bijgedragen, heeft het parlement twee euro’s betaald uit zijn budget. Tussen 1991 en 2009 bedroeg de bijdrage van het parlement ongeveer €118 miljoen, volgens een bron die bekend is met de zaak. De Europese Ombudsman startte eerder dit jaar een onderzoek naar het weigeren van het parlement om de cijfers te bevestigen en te publiceren.
In feite kunnen zelfs de individuele bijdragen van EP-leden aan het fonds in twijfel worden getrokken. Tot 2008 werden ze automatisch afgetrokken van de algemene toelage van het EP-lid, die maandelijks een vast bedrag is dat bedoeld is om de kantoorkosten van het EP-lid te dekken, en geen salaris.
Uiterst royale voorwaarden De uitkeringen uit het fonds zijn niet mis. De gemiddelde pensioenuitkering uit het fonds in 2022 bedroeg €2206 per maand, maar de uitkeringen kunnen veel hoger zijn. Berekeningen van IE tonen aan dat EP-leden die gedurende de maximale periode van 19 jaar aan het fonds hebben bijgedragen, in 2022 een aanvullend pensioen van €6800 per maand zouden ontvangen. Gecombineerd met hun algemene ouderdomspensioen van €6900 per maand, is het bijna €14.000 per maand, ruim boven hun vorige salaris.
Normaal gesproken krijgen Europeanen 60 tot 70 procent van hun salaris als pensioen vóór belastingen.
EP-leden hoefden slechts vijf jaar bij te dragen aan het fonds, en later nog maar twee jaar, om een extra pensioen voor het leven te ontvangen. De verworven rechten waren zo groot dat de totale bijdragen voor een individueel EP-lid dat één termijn zat, binnen vier jaar na pensionering werden terugbetaald. Omdat de meeste voormalige EP-leden langer een pensioen uit het fonds ontvingen dan dat, nam het tekort natuurlijk toe.
Al minstens 20 jaar heeft het vrijwillige pensioenfonds een zogenaamd actuariële tekort, wat betekent dat de geschatte toekomstige pensioenuitkeringen groter zijn dan de geschatte activa van het fonds.
In 2004 besloot het Bureau om de bijdragen aan het fonds te verdrievoudigen, die opnieuw voor tweederde werden betaald uit de EU-begroting. Dit zou de financiële problemen op de lange termijn hebben opgelost, zegt een bron die bekend is met het beheer van het fonds.
In 2009 konden nieuwe leden echter niet langer lid worden van het fonds en werden deze hogere bijdragen alleen betaald tot juli 2009. Tegelijkertijd besloot het Europees Parlement dat de rechten van de gepensioneerden in de toekomst “volledig gehandhaafd” moesten worden. “De beslissing om de bijdragen stop te zetten, maar volledig vast te houden aan de oorspronkelijke rechten, was onverantwoord en het tekort was onvermijdelijk”, zegt de persoon die intern op de hoogte is van de ontwikkeling van de fondsen.
De op handen zijnde faillissement van het pensioenfonds zou geen verrassing moeten zijn. Bart Staes, een Belgische ex-Europarlementariër die 20 jaar lid was van de begrotingscontrolecommissie, zegt dat de risico’s al vroeg bekend waren.
“Ik denk dat het in 2003 was toen ik de rapporteur was voor de begrotingsafwikkeling, dat ik de problemen met het fonds ontdekte”, zegt hij. “Dus we begonnen vragen te stellen, aan de secretaris-generaal, aan het Bureau, en we stemden meerdere keren over een resolutie waarin we zeiden dat belastingbetalers niet verantwoordelijk zouden moeten zijn voor het tekort. Jarenlang zagen we het tekort groter worden.”
Een interfractiecoalitie van Europarlementariërs in de commissie, waaronder de Groene MEP Staes en de conservatieve Ingeborg Gräßle, bekritiseerde hoe het fonds werd behandeld.
“Er was geen partijpolitiek in dit, we vonden allemaal dat het onaanvaardbaar was en dat uiteindelijk belastingbetalers er niet voor zouden moeten betalen. We slaagden erin de plenaire vergadering de problemen te laten zien. Maar we slaagden er nooit in om de leiding van het parlement te dwingen te luisteren”, zegt Staes.
Hij zegt dat er een lichte druk was van de parlementsadministratie op nieuwe Europarlementariërs om zich bij het fonds aan te sluiten. Sommigen deden dat zonder na te denken, zegt hij. Anderen waren gewoon hebzuchtig. “Ze hebben al een mooi inkomen en een mooi pensioen, dat groter is dan wat gewone mensen hebben.”
Toen het tekort bekend werd en het fonds publiekelijk bekritiseerd werd, stapten veel Europarlementariërs uit het schema. Sommige politieke groepen en sommige nationale partijdelegaties verlieten het fonds op principe.
Op meerdere gelegenheden hebben Europarlementariërs hun formele weigering aangegeven om de begroting van het Europees Parlement te gebruiken om het fonds te redden. Vanaf 2011, in een resolutie die in plenaire vergadering is aangenomen, “is het standpunt van het EP dat dit tekort niet betaald moet worden met belastinggeld, maar door het Fonds zelf.” Deze positie werd herhaald in resoluties die door de plenaire vergadering werden aangenomen, meest recentelijk in 2016.
Belangenconflict Bij de oprichting
van het vrijwillige particuliere pensioenfonds was het niet vanaf het begin duidelijk wie het risico van de investeringen van het fonds droeg: EU-belastingbetalers of de leden zelf? Het Hof van Auditoren en de begrotingscontrolecommissie van het parlement drongen herhaaldelijk aan op het vaststellen van de verplichtingen in geval van een toekomstig tekort.
Pas in 2009 besloot het Bureau dat het Europees Parlement in feite toekomstige pensioenen zou garanderen “na uitputting van het Pensioenfonds”.
Van de 20 Bureauleden die de stemming namen, waren 15 zelf begunstigden of waren op enig moment begunstigden van het fonds geweest. Niemand onthield zich vanwege belangenconflict, volgens de notulen van de vergadering.
Slechts één Bureau-lid maakte bezwaar: de Nederlandse liberale MEP Jan Mulder, zelf geen begunstigde. Mulder was ook lid van de begrotingscontrolecommissie en vormde samen met Ingeborg Gräßle en Bart Staes het trio dat de belangrijkste critici van het fonds was.
De komende beslissingen over hoe het tekort van het fonds definitief op te lossen vóór zijn faillissement zullen opnieuw worden genomen door het Bureau. Van de 20 leden zijn er volgens een interne lijst uit 2022 nog drie begunstigden van het fonds: Dimitrios Papadimoulis, MEP van het Griekse radicaal links, de Letse nationaal-conservatieve MEP Roberts Zile en de Oostenrijkse conservatief Othmar Karas. Zile en Karas, die beiden weigerden commentaar te geven, zitten ook in het bestuur van het particuliere pensioenfonds.
De Groene MEP Freund vindt deze situatie onaanvaardbaar. De drie MEP’s zijn “in een enorme belangenconflict, wanneer ze helpen beslissen of het fonds nog meer belastinggeld zal ontvangen”, zegt hij. “Fatsoen zou eisen dat ze dit fonds onmiddellijk verlaten.”
“In het licht van de beslissingen die door het EP-bureau moeten worden genomen over deze kwestie, wil ik absoluut duidelijk maken dat ik geen gebruik zal maken van de pensioenrechten die door dit fonds worden geboden.”
Het dringende probleem voor het Bureau is om te bepalen of het Europees Parlement wettelijk verplicht is om de beloften aan de voormalige MEP’s na te komen. De eigen regels van het parlement zeggen van wel. Recent EU-rechtspraak zegt van niet.
Het Bureau heeft twee keer eerder de voorwaarden van het pensioenfonds gewijzigd om de duurzaamheid te vergroten. In 2009 werd de pensioenleeftijd verhoogd van 60 naar 63 jaar en de mogelijkheid van vervroegd pensioen werd gesloten. Negen jaar later werd de pensioenleeftijd opnieuw verhoogd, naar 65 jaar, en werd een heffing van vijf procent op pensioenuitkeringen ingevoerd.
Beide beslissingen werden aangevochten bij het Europees Hof van Justitie door sommige begunstigden van het pensioenplan. In beide gevallen verloren de eisers. Het Bureau kon – en kan – de voorwaarden van pensioenuitkeringen wijzigen, volgens het EU-hof.
In de komende maanden moet het Bureau beslissen of het al dan niet meer belastinggeld zal gebruiken om de luxueuze pensioenen van Le Pen, Farage en Borrell te redden. Als het ervoor kiest om dit niet te doen, zal een pensioenverlaging waarschijnlijk de kwestie opnieuw voorleggen aan het EU-hof.
De zaak heeft ook geleid tot vragen over de transparantie van het fonds en de belangenverstrengeling binnen het Europees Parlement. De Duitse Europarlementariër van de Groenen, Sven Giegold, heeft opgeroepen tot meer openheid over de belangen van de leden van het Bureau in het fonds en heeft gevraagd om een volledige lijst van de begunstigden van het fonds.
Het Europees Parlement is niet het enige EU-orgaan dat geconfronteerd wordt met pensioenproblemen. Het Europees Hof van Justitie heeft ook te maken met een pensioentekort van € 350 miljoen. De kosten hiervoor worden betaald door de nationale rechtsstelsels van de EU-landen.
Deskundigen wijzen erop dat deze problemen aangeven dat de EU moet werken aan een meer duurzaam pensioenstelsel voor haar ambtenaren en vertegenwoordigers.
De kwestie van het pensioenfonds van het Europees Parlement zal naar verwachting een belangrijk onderwerp blijven van politieke debatten en beslissingen binnen de Europese instellingen en lidstaten, aangezien de druk op de begroting van de EU blijft toenemen.